Question

तालिकापूर्तिं कुरुत। समासः। 
 

Hint:

समासं ज्ञातुं, विग्रहं दृष्ट्वा कस्य पदस्य (पूर्वपदस्य, उत्तरपदस्य, उभयोः, अन्यस्य वा) प्राधान्यम् अस्ति इति विचारयन्तु। प्रत्येकस्य समासस्य लक्षणं स्मरणीयम्।
(To identify the samāsa, look at the vigraha (dissolution) and consider which part of the compound is dominant (first part, second part, both, or another word). Remember the characteristics of each type of samāsa.)

Answer 1

\[\begin{array}{|l|l|l|l|} \hline & \textbf{समस्तपदम्} & \textbf{विग्रहः} & \textbf{समासनाम} \\ \hline \text{(क)} & \text{प्रत्यहम्} & \text{अहनि अहनि।} & \text{अव्ययीभावः} \\ \hline \text{(ख)} & \text{जलदः} & \text{जलं ददाति इति।} & \text{उपपद-तत्पुरुषः।} \\ \hline \text{(ग)} & \text{असत्यम्} & \text{न सत्यम्।} & \text{नञ्-तत्पुरुषः} \\ \hline \text{(घ)} & \text{व्याघ्रभल्लूकौ} & \text{व्याघ्रः च भल्लूकः च} & \text{इतरेतर-द्वन्द्वः।} \\ \hline \text{(च)} & \text{पन्नगभूषणः} & \text{पन्नगः भूषणं यस्य सः} & \text{बहुव्रीहिः।} \\ \hline \end{array}\]
स्पष्टीकरणम्: \[\begin{array}{rl} \bullet & \text{(क) प्रत्यहम्: 'प्रति' इति अव्ययस्य योगे अव्ययीभावसमासः भवति।} \\ \bullet & \text{(ख) जलदः: 'जलं ददाति इति' - अत्र उत्तरपदं क्रियापदम् अस्ति, अतः उपपदतत्पुरुषः।} \\ \bullet & \text{(ग) असत्यम्: 'न' इति निषेधार्थकस्य योगे नञ्-तत्पुरुषः भवति।} \\ \bullet & \text{(घ) व्याघ्रभल्लूकौ: 'च' इत्यस्य योगेन द्वयोः पदयोः प्राधान्यम् अस्ति, अतः इतरेतरद्वन्द्वः।} \\ \bullet & \text{(च) पन्नगभूषणः: 'पन्नगः भूषणं यस्य सः' - अत्र अन्यपदस्य (शिवस्य) प्राधान्यम् अस्ति, अतः बहुव्रीहिसमासः।} \\ \end{array}\]