Question

एकपदेन उत्तरत : (केवलं प्रश्नद्वयम्) / Answer in one word : (Only two questions)

(i) अद्यत्वे भारतवर्षे का समस्या वर्तते ?

(ii) के अनेकान् निरीहान् जनान् व्यापादयन्ति ?

(iii) भारतीयसैनिका: कस्य रक्षायै प्राणान् समर्पयन्ति ?

• A. वर्तते
• B. व्यापादयन्ति
• C. समर्पयन्ति
• D. प्रदीयन्ते
• A. शान्तिप्रिये
• B. संघर्षे
• C. अद्यत्वे
• D. जम्मूकाश्मीरे
• A. भारतीयसैनिका:
• B. मिथ्याप्रचारै:
• C. पाकिस्तानदेशेन
• D. भार्या
• A. समाधानम्
• B. अस्माकम्
• C. प्रतिदिनम्
• D. मुहु: मुहु:

Answer 1

The Correct Option is B

सोपानम् 1: प्रश्नस्य आशयः:
प्रश्नेषु केवलं द्वयोः प्रश्नयोः उत्तरम् एकपदेन लेखनीयम् ।
अनुच्छेदस्य आदौ एव समस्यायाः उल्लेखः अस्ति ।

सोपानम् 2: प्रथमं द्वितीयं च प्रश्नम् आश्रित्य:
(i) अनुच्छेदे लिखितम् अस्ति – 'गंभीरा आतंकवाद-समस्या वर्तते' इति । अतः उत्तरम् 'आतंकवादसमस्या' इति ।
(ii) 'आतंकवादिनः अनेकान् निरीहान् जनान् व्यापादयन्ति' इति वाक्यात् उत्तरम् 'आतंकवादिनः' इति ।

सोपानम् 3: तृतीयं प्रश्नम् आश्रित्य:
(iii) 'भारतीयसैनिकाः स्वदेशस्य रक्षायै प्राणान् अपि समर्पयन्ति' इति वाक्यात् उत्तरम् 'स्वदेशस्य' इति ।

अन्तिमं समाधानम्:
(i) आतंकवादसमस्या, (ii) आतंकवादिनः, (iii) स्वदेशस्य (कयोश्चित् द्वयोः उत्तरं लेखनीयम्) ।

Answer 2

सोपानम् 1: प्रश्नस्य आशयः:
प्रश्नेषु केवलं द्वयोः प्रश्नयोः उत्तरं पूर्णवाक्येन लेखनीयम् ।
उत्तरं पाठस्य सम्बद्धात् वाक्यात् चेतव्यम् ।

सोपानम् 2: प्रथमं द्वितीयं च प्रश्नम् आश्रित्य:
(i) पाठे उक्तम् – 'यत् न जाने कदा तासां पतिः संघर्षे वीरगतिं प्राप्नुयात्' इति । अतः उत्तरम् – सैनिकानां भार्याः आशङ्किताः भवन्ति यत् न जाने कदा तासां पतिः संघर्षे वीरगतिं प्राप्नुयात् इति ।
(ii) पाठे उक्तम् – 'केचन अपरिपक्वबुद्धयः युवकाः ... हिंसामार्गम् अनुगच्छन्ति' इति । अतः उत्तरम् – अपरिपक्वबुद्धयः युवकाः हिंसामार्गम् अनुगच्छन्ति ।

सोपानम् 3: तृतीयं प्रश्नम् आश्रित्य:
(iii) 'हिंसामाध्यमेन न कस्याः अपि समस्यायाः समाधानं प्राप्तुं शक्यते' इति प्रधानमन्त्रिणा मुहुः मुहुः कथ्यते ।

अन्तिमं समाधानम्:
कयोश्चित् द्वयोः प्रश्नयोः उपर्युक्तं पूर्णवाक्यम् उत्तरत्वेन लेखनीयम् ।

Answer 3

सोपानम् 1: अनुच्छेदस्य मुख्यः विषयः:
अनुच्छेदे आदितः अन्तं यावत् आतंकवादस्य समस्या वर्णिता अस्ति ।
सैनिकाः, युवकाः, प्रतिवेशिदेशः च अस्यैव सन्दर्भे उल्लिखिताः ।

सोपानम् 2: शीर्षकनिर्माणम्:
शीर्षकं द्वित्रिशब्दात्मकं भवेत्, अतः मुख्यविषयं सूचयतः शब्दौ चेतव्यौ ।
उपयुक्तं शीर्षकम् – 'आतंकवादसमस्या' इति ।

अन्तिमं समाधानम्:
आतंकवादसमस्या (अथवा 'आतंकवादः' इति) ।

Answer 4

सोपानम् 1: वाक्यान्वेषणम्:
पाठे वाक्यम् अस्ति – 'प्रतिदिनम् आतंकवादिनः अनेकान् निरीहान् जनान् व्यापादयन्ति' इति ।
अत्र कर्ता 'आतंकवादिनः' अस्ति ।

सोपानम् 2: क्रियापदनिर्णयः:
कर्तुः क्रिया 'व्यापादयन्ति' इति, यतः आतंकवादिनः जनान् व्यापादयन्ति ।

सोपानम् 3: अन्येषां विकल्पानां निरासः:
'वर्तते' इति क्रिया 'समस्या' इति कर्त्र्या सह अन्वेति ।
'समर्पयन्ति' इति क्रिया 'भारतीयसैनिकाः' इत्यनेन सह, 'प्रदीयन्ते' इति च 'अस्त्रशस्त्राणि' इत्यनेन सह सम्बद्धा ।

अन्तिमं समाधानम्:
द्वितीयः विकल्पः – व्यापादयन्ति ।

Answer 5

सोपानम् 1: विशेषणस्य लक्षणम्:
यत् पदं विशेष्यस्य गुणं दोषं स्थितिं वा सूचयति, तत् विशेषणम् इति कथ्यते ।
विशेषणं विशेष्येण सह लिङ्गे वचने विभक्तौ च समानं भवति ।

सोपानम् 2: पाठान्वेषणम्:
पाठे वाक्यम् अस्ति – 'अस्माकं शान्तिप्रिये भारतवर्षे' इति ।
अत्र 'शान्तिप्रिये' पदं 'भारतवर्षे' इत्यस्य सप्तम्येकवचने विशेषणम् अस्ति ।

सोपानम् 3: अन्येषां निरासः:
'संघर्षे' भिन्नः शब्दः अस्ति, 'अद्यत्वे' अव्ययम् अस्ति, 'जम्मूकाश्मीरे' च स्थानवाचकं नाम अस्ति ।

अन्तिमं समाधानम्:
प्रथमः विकल्पः – शान्तिप्रिये ।

Answer 6

सोपानम् 1: वाक्यान्वेषणम्:
पाठे वाक्यम् अस्ति – 'अस्माकं प्रतिवेशिना पाकिस्तानदेशेन आतंकवादिभ्यः अस्त्रशस्त्राणि धनादीनि च प्रदीयन्ते' इति ।

सोपानम् 2: वाच्यज्ञानम्:
'प्रदीयन्ते' इति क्रियापदं कर्मवाच्ये प्रयुक्तम् अस्ति ।
कर्मवाच्ये कर्ता तृतीयाविभक्तौ भवति, कर्म च प्रथमायां भवति ।

सोपानम् 3: कर्तुः निर्णयः:
अत्र तृतीयाविभक्त्यन्तं कर्तृपदं 'पाकिस्तानदेशेन' अस्ति, यतः सः एव अस्त्रशस्त्राणि प्रददाति ।

अन्तिमं समाधानम्:
तृतीयः विकल्पः – पाकिस्तानदेशेन ।

Answer 7

सोपानम् 1: प्रश्नस्य अर्थबोधः:
'वारं-वारम्' इत्यस्य अर्थः 'पुनः पुनः' इति भवति ।
अतः गद्यांशात् 'पुनः पुनः' इत्यर्थं बोधयन्तं पदं चिन्वन्तु ।

सोपानम् 2: गद्यांशस्य प्रमाणपङ्क्तिः:
गद्यांशे पङ्क्तिः अस्ति - “हिंसामाध्यमेन न कस्याः अपि समस्यायाः समाधानं प्राप्तुं शक्यते” इति प्रधानमन्त्रिणा मुहुः मुहुः कथ्यते ।
अत्र 'मुहुः मुहुः' इति पदं 'पुनः पुनः' इत्यर्थे प्रयुक्तम् । अतः तद् एव पर्यायपदम् ।

सोपानम् 3: अन्येषां विकल्पानां निराकरणम्:
'समाधानम्' इत्यस्य अर्थः समस्यायाः निराकरणम् इति; अतः तत् पर्यायपदं न ।
'अस्माकम्' इति 'वयम्' इत्यस्य षष्ठीबहुवचनरूपम्; तस्य 'वारं-वारम्' इत्यनेन सम्बन्धः नास्ति ।
'प्रतिदिनम्' इत्यस्य अर्थः प्रत्येकस्मिन् दिने इति; तेन 'पुनः पुनः' इत्यर्थः न बोध्यते ।

अन्तिमं समाधानम्:
विकल्पः (4) - मुहुः मुहुः ।