Step 1: Understanding the Question:
यह प्रश्न आधुनिक भौतिकी (Modern Physics), आइंस्टीन के प्रकाश विद्युत समीकरण और दे ब्रॉग्ली तरंगदैर्ध्य (De Broglie Wavelength) के सिद्धांतों पर आधारित है।
Step 2: Key Formula or Approach:
फोटॉन की ऊर्जा: \(E = \frac{hc}{\lambda}\)
आइंस्टीन का समीकरण: \(K_{max} = \frac{hc}{\lambda} - \phi_0\)
इलेक्ट्रॉन का दे ब्रॉग्ली तरंगदैर्ध्य: \(\lambda_e = \frac{h}{\sqrt{2mK_{max}}}\)
प्रश्न के अनुसार, हमें \(\lambda_e = \lambda\) रखना है।
Step 3: Detailed Explanation:
• समीकरण की स्थापना:
चूँकि \(\lambda_e = \lambda\), हम लिख सकते हैं:
\[ \lambda = \frac{h}{\sqrt{2m\left(\frac{hc}{\lambda} - \phi_0\right)}} \]
दोनों पक्षों का वर्ग करने पर:
\[ \lambda^2 = \frac{h^2}{2m\left(\frac{hc}{\lambda} - \phi_0\right)} \]
\[ \frac{hc}{\lambda} - \phi_0 = \frac{h^2}{2m\lambda^2} \]
• द्विघात समीकरण का निर्माण:
माना \(x = \frac{1}{\lambda}\), तो समीकरण निम्न प्रकार होगा:
\[ hc x - \phi_0 = \frac{h^2}{2m} x^2 \]
\[ \frac{h^2}{2m} x^2 - hc x + \phi_0 = 0 \]
पूरे समीकरण को \(\frac{h^2}{2m}\) से भाग देने पर:
\[ x^2 - \frac{2mc}{h} x + \frac{2m\phi_0}{h^2} = 0 \]
• \(x\) के लिए हल:
द्विघात सूत्र \(x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}\) का उपयोग करने पर:
\[ x = \frac{\frac{2mc}{h} \pm \sqrt{\left(\frac{2mc}{h}\right)^2 - \frac{8m\phi_0}{h^2}}}{2} \]
\[ x = \frac{mc}{h} \left( 1 \pm \sqrt{1 - \frac{2\phi_0}{mc^2}} \right) \]
• लघुतम तरंगदैर्ध्य (\(\lambda_{min}\)) के लिए:
तरंगदैर्ध्य \(\lambda = 1/x\) को न्यूनतम करने के लिए, हमें \(x\) को अधिकतम करना होगा।
इसलिए हम धनात्मक चिन्ह (+) चुनेंगे:
\[ x_{max} = \frac{mc}{h} \left( 1 + \sqrt{1 - \frac{2\phi_0}{mc^2}} \right) \]
\[ \lambda_{min} = \frac{h}{mc} \left( 1 + \sqrt{1 - \frac{2\phi_0}{mc^2}} \right)^{-1} \]
अतः न्यूनतम तरंगदैर्ध्य का मान विकल्प (A) के समान प्राप्त होता है।