समास :
Step 1: समासाची परिभाषा.
समास म्हणजे दोन किंवा दोनापेक्षा जास्त शब्दांच्या मिलनाने तयार होणारा एक नवीन शब्द. समासाचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे शब्दांचे संक्षिप्तीकरण, ज्यामुळे त्याचा अर्थ अधिक स्पष्टपणे आणि छोट्या रूपात दिला जातो. समास अनेक प्रकारचा असतो, जसे की, द्वंद्व समास, तत्पुरुष समास, कर्मधारय समास इत्यादी.
Step 2: प्रश्नातील शब्दांचा समास.
आपल्या दिलेल्या शब्दांचे समास तपासूयात.
(i) भाजीपाला:
या शब्दाचा समास होईल द्रविण समास, कारण 'भाजी' आणि 'पाला' ह्याचे अर्थ स्वतंत्रपणे वेगळे असले तरी एकत्रितपणे 'भाजीपाला' हा एक संकलित शब्द तयार करतो.
(ii) कमबख्तपन:
या शब्दाचा समास होईल समाहार द्वंद्व समास, कारण 'कम' आणि 'बख्त' या दोन शब्दांचा मिलन करून एक नवीन शब्द तयार होतो.
Step 3: निष्कर्ष.
समास म्हणजे दोन किंवा दोनपेक्षा जास्त शब्दांचा मिलन करून एक नवीन, संक्षिप्त आणि अर्थपूर्ण शब्द तयार करणे. आपल्या उदाहरणात, 'भाजीपाला' आणि 'कमबख्तपन' ह्या समासांचे दोन वेगवेगळे प्रकार दर्शवले आहेत.
उपोषणाची बातमी चाळीत जाहीर झाल्यावर कानांवर येणारी वाक्ये लिहा.
(i).........
उपोषणाची बातमी चाळीत जाहीर झाल्यावर कानांवर येणारी वाक्ये लिहा.
(ii).......
माझ्या खाजगी उपोषणाची हकीकत चाळीत जाहीर झाली आणि येताजाता ही माझी 'नाही ती भानगड' आहे, उगीच 'हात दाखवून अवलक्षण' आहे, 'पेललं नाही तेव्हा खाजगी झालं!' अशी वाक्ये माझ्या कानांवर येऊ लागली; पण मी कोणत्याही टीकेला भीक घालणार नव्हतो. 'एकशे एक्क्याऐंशी पौंड. ' रात्रंदिवस ते कार्ड माझ्या डोळ्यांपुढे नाचत होते. वजन कमी झाले पाहिजे, या विचाराने माझी झोप उडाली. झोप कमी झाली तर वजन उतरते या विचाराने मला त्याचेही काही वाटत नव्हते. मी पूर्वीसारखा गाढ झोपत नाही यावर धर्मपत्नीचा मात्र अजिबात विश्वास नव्हता. "घोरत तर असता रात्रभर !" अशासारखी दुरुत्तरे ती मला करत असे. “दोन महिन्यांत पन्नास पौंड वजन कमी करून दाखवीन तर खरा!" अशी भीष्मप्रतिज्ञा करून मी आहारशास्त्रावरच्या पुस्तकात डोके घालू लागलो. प्रोटीनयुक्त पदार्थ, चरबीयुक्त द्रव्ये वगैरे शब्दांबद्दलची माझी आस्था वाढू लागली. साऱ्या ताटांतले पदार्थ मला न दिसता नुसत्या ‘कॅलरीज' मला दिसू लागल्या आणि आनंदाची गोष्ट अशी, की वजन उतरवण्याच्या शास्त्रात पारंगत झालेले तज्ज्ञ मला रोज डझनवारीने भेटू लागले.
कार्डवर दाखवलेले वजन :
माझ्या खाजगी उपोषणाची हकीकत चाळीत जाहीर झाली आणि येताजाता ही माझी 'नाही ती भानगड' आहे, उगीच 'हात दाखवून अवलक्षण' आहे, 'पेललं नाही तेव्हा खाजगी झालं!' अशी वाक्ये माझ्या कानांवर येऊ लागली; पण मी कोणत्याही टीकेला भीक घालणार नव्हतो. 'एकशे एक्क्याऐंशी पौंड. ' रात्रंदिवस ते कार्ड माझ्या डोळ्यांपुढे नाचत होते. वजन कमी झाले पाहिजे, या विचाराने माझी झोप उडाली. झोप कमी झाली तर वजन उतरते या विचाराने मला त्याचेही काही वाटत नव्हते. मी पूर्वीसारखा गाढ झोपत नाही यावर धर्मपत्नीचा मात्र अजिबात विश्वास नव्हता. "घोरत तर असता रात्रभर !" अशासारखी दुरुत्तरे ती मला करत असे. “दोन महिन्यांत पन्नास पौंड वजन कमी करून दाखवीन तर खरा!" अशी भीष्मप्रतिज्ञा करून मी आहारशास्त्रावरच्या पुस्तकात डोके घालू लागलो. प्रोटीनयुक्त पदार्थ, चरबीयुक्त द्रव्ये वगैरे शब्दांबद्दलची माझी आस्था वाढू लागली. साऱ्या ताटांतले पदार्थ मला न दिसता नुसत्या ‘कॅलरीज' मला दिसू लागल्या आणि आनंदाची गोष्ट अशी, की वजन उतरवण्याच्या शास्त्रात पारंगत झालेले तज्ज्ञ मला रोज डझनवारीने भेटू लागले.
लेखकाची आस्था वाढू लागलेले शब्द
\(\downarrow\)
.............
\(\downarrow\)
.............
स्वमत:
वजन कमी करण्यासाठी लेखकाने केलेले प्रयत्न तुमच्या शब्दांत लिहा.
पुढील शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द लिहा :
समाजसेवा करणारा -
पुढील शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द लिहा :
रस्ता
पुढील शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द लिहा :
भिंत
गारहाणी / गाहाणि / गा-हाणी / ग्राहाणी
प्रक्रिया / परकिरया / प्रक्रीया / परक्रिया