Step 1: Understanding the Concept:
- કાયરલિટી (Chirality) માટે સંયોજનમાં સમપ્રમાણતા (Symmetry) હોવી જોઈએ નહીં (કોઈ પ્લેન અથવા સેન્ટર ઓફ સિમેટ્રી ન હોવી જોઈએ).
- [Fe(ox)₃]³⁻ ઓક્ટાહેડ્રલ સંકિર્ણ છે જે અપ્રતિબિંબી (non-superimposable mirror image) હોવાથી કાયરલ છે.
- trans-આઇસોમરમાં પ્લેન ઓફ સિમેટ્રી હોવાથી તે કાયરલ હોઈ શકે નહીં.
Step 2: Detailed Explanation:
- [Fe(ox)₃]³⁻: આ સંયોજનમાં ત્રણેય ઓક્ઝેલેટ લિગેન્ડ્સ પ્રોપેલર જેવી ગોઠવણી ધરાવે છે, જે તેને ઓપ્ટિકલી એક્ટિવ બનાવે છે.
- trans-[Cr(H₂O)₂(ox)₂]⁻: આમાં trans-સ્થિતિમાં હોવાથી બે H₂O અને બે ઓક્ઝેલેટ પ્લેન ઓફ સિમેટ્રી ધરાવે છે, તેથી તે અકાયરલ (achiral) છે.
Step 3: Final Answer:
વિધાન-I સાચું છે અને વિધાન-II અયોગ્ય છે.