Comprehension

गाथांशं पठित्वा निर्दिश्तम्: कुतः? कथम्? (5 तः 4) 
यथा चतुर्भिः कणकं परीक्ष्यते निघर्षणच्छेदनतापताडनैः। 
तथा चतुर्भिः पुरुषः परीक्ष्यते श्रुतेन शीलेन गुणेन कर्मणा॥ 
अयं न भक्तो न च पूजको वा 
घण्टां स्वयं नादयते तथापि। 
धनं जनेभ्यः किल याति दोषम् 
न याचको वा न च निर्धनो वा॥ 
वाल्मीकीयव्याख्यानानाम् प्राचीनाः कविपण्डिताः। 
तान् शिक्षयन्ति सततं ये सदा वाचने रताः॥ 
घटं भिन्ध्यात् पटं छिन्द्यात् कुशधारं भिन्ध्यात्। 
येन केन प्रकारेण प्रसिद्धः पुरुषो भवेत्॥ 
 

Question: 1

पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत।
पुरुषपरिक्षा कथं भवति?

Show Hint

संस्कृत साहित्ये चरित्रनिर्माणाय गुणानां परीक्षा आवश्यकाः मत्वा निर्दिष्टाः।
Show Solution
collegedunia
Verified By Collegedunia

Solution and Explanation

पुरुषपरिक्षा चतुर्भिः साधनैः भवति। श्रुतेन, शीलेन, गुणेन, कर्मणा च पुरुषः परीक्ष्यते। एषः परीक्षापद्धतिः तस्य व्यक्तित्वं निश्चयति।
Was this answer helpful?
0
0
Question: 2

विशेषण-विशेष्ययोः मेलं कुरुत।

Show Hint

संस्कृत व्याकरण में विशेषण और विशेष्य समान लिंग, वचन और कारक में होते हैं।
Show Solution
collegedunia
Verified By Collegedunia

Solution and Explanation

\[\begin{array}{|c|c|} \hline \textbf{विशेषणम्} & \textbf{विशेष्यम्} \\ \hline \text{(1) प्राचीनः} & \text{पुरुषः} \\ \hline \text{(2) प्रसिद्धः} & \text{कविपण्डिताः, घटम्} \\ \hline \end{array}\]

Was this answer helpful?
0
0
Question: 3

जालरेखाचित्रं पूरयत। 

Show Hint

जालरेखाचित्र द्वारा शब्दों के संबंधों को समझना सरल होता है।
Show Solution
collegedunia
Verified By Collegedunia

Solution and Explanation

न \(\underline{भक्तः}\) 

न पूजकः 

लोकयानवाहकः 

न निर्धनः 

न \(\underline{याचकः}\) 

Was this answer helpful?
0
0
Question: 4

पद्यांशात् 2 द्वितीयाविभक्त्यन्तपदे चित्वा लिखत। 
 

Show Hint

द्वितीयाविभक्ति संज्ञा या सर्वनाम के कर्म पद को दर्शाने के लिए प्रयोग होती है।
Show Solution
collegedunia
Verified By Collegedunia

Solution and Explanation

  1. \(\underline{पुरुषम्}\) 
  2. \(\underline{गुणम्}\)
Was this answer helpful?
0
0
Question: 5

पूर्वपदं/उत्तरपदं लिखत। 
 

Show Hint

संस्कृत में संधि और समास शब्दों के निर्माण में महत्वपूर्ण भूमिका निभाते हैं।
Show Solution
collegedunia
Verified By Collegedunia

Solution and Explanation

  1. तथापि = तथा + \underline{अपि}। 
  2. कुशधारभरं = \(\underline{कुशधारम्}\) + रसभरं। 
Was this answer helpful?
0
0