Question:

निम्नलिखित पिठत पद्यांश पढ़कर दी गई सूचनाओं के अनुसार कृितयाँ कीिजए : घन घमंड नभ गरजत घोरा। प्रिया हीन डरपत मन मोरा ॥ 
दामिनि दमक रहहिं घन माहीं। खल कै प्रीति जथा थिर नाहीं ॥ 
बरषहिं जलद भूमि निअराएँ। जथा नवहिं बुध विद्या पाएँ ॥ 
बूँद अघात सहहिं गिरि कैसे। खल के बचन संत सह जैसे ॥ 
छुद्र नदी भरि चली तोराई। जस थोरेहुँ धन खल इतराई ॥ 
भूमि परत भा ढाबर पानी। जनु जीवहिं माया लपटानी ॥ 
समिटि-समिटि जल भरहिं तलावा। जिमि सदगुन सज्जन पहिं आवा ॥ 
सरिता जल जलनिधि महुँ जाई। होई अचल जिमि जिव हरि पाई ॥ 
(1)उत्तर लिखिए : 
\[\begin{array}{|l|l|l|} \hline (i) & गरजने वाले & - \dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots \\ \text{(ii)} & \text{चमकने वाली} & \text{- \dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots} \\ \hline \text{(iii)} & \text{बूँद के आघात सहने वाले} & \text{- \dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots} \\ \hline \text{(iv)} & \text{दुष्ट के वचन सहने वाले} & \text{- \dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots\dots} \\ \hline \end{array}\]
 

Show Hint

पद्य में दी गई क्रियाओं और उनके कर्ताओं को ध्यान से पढ़ें। अक्सर प्रश्न इन्हीं जोड़ों पर आधारित होते हैं।
Show Solution
collegedunia
Verified By Collegedunia

Solution and Explanation

Step 1: Understanding the Concept: 
हमें पद्यांश की पंक्तियों के आधार पर बताना है कि कौन क्या कर रहा है। 
 

Step 2: Detailed Explanation: 
(i) गरजने वाले: पहली पंक्ति में लिखा है "घन घमंड नभ गरजत घोरा।" - तो गरजने वाले घन (बादल) हैं। 
(ii) चमकने वाली: दूसरी पंक्ति में है "दामिनि दमक रहहिं घन माहीं।" - तो चमकने वाली दामिनि (बिजली) है। 
(iii) बूँद के आघात सहने वाले: चौथी पंक्ति में है "बूँद अघात सहहिं गिरि कैसे।" - तो आघात सहने वाले गिरि (पर्वत) हैं। 
(iv) दुष्ट के वचन सहने वाले: चौथी पंक्ति में तुलना की गई है "खल के बचन संत सह जैसे।" - तो वचन सहने वाले संत हैं। 
 

Step 3: Final Answer: 
\[\begin{array}{|l|l|l|} \hline (i) & गरजने वाले & - घन (बादल) \\ \text{(ii)} & \text{चमकने वाली} & \text{- दामिनि (बिजली)} \\ \hline \text{(iii)} & \text{बूँद के आघात सहने वाले} & \text{- गिरि (पर्वत)} \\ \hline \text{(iv)} & \text{दुष्ट के वचन सहने वाले} & \text{- संत} \\ \hline \end{array}\]
 

Was this answer helpful?
0
0

Top Maharashtra Class X Board हिंदी Questions

View More Questions

Top Maharashtra Class X Board पद्य आकलन Questions