Question

खालील ओळखसत्र पूर्ण करा : 
हायड्रोकार्बन 
\[\begin{array}{|c|c|} \hline \textbf{संयुजक} & \textbf{असंयुजक} \\ \hline \text{अल्केन} & \text{अल्कीन / अल्काइन} \\ \hline \text{सामान्य सूत्र : } C_nH_{2n+2} & \text{सामान्य सूत्र : } C_nH_{2n} \text{ (अल्कीन)} / C_nH_{2n-2} \text{ (अल्काइन)} \\ \hline \text{उदा. : मिथेन } (CH_4) & \text{उदा. : एथीन }(C_2H_4), \text{ एथाइन } (C_2H_2) \\ \hline \end{array}\]
 

Hint:

अल्केनमध्ये एकेरी, अल्कीनमध्ये दुहेरी, आणि अल्काइनमध्ये त्रिक बंध असतात — हे लक्षात ठेवल्यास हायड्रोकार्बनचे प्रकार सहज ओळखता येतात.

Answer 1

Step 1: संकल्पना समजून घेणे.
हायड्रोकार्बन म्हणजे कार्बन (C) आणि हायड्रोजन (H) यांच्या संयोगाने तयार झालेले संयुग. हे संयुग दोन प्रकारचे असतात — संतृप्त (Saturated) आणि असंतृप्त (Unsaturated).

Step 2: संतृप्त आणि असंतृप्त यातील फरक.
- संतृप्त हायड्रोकार्बनमध्ये कार्बन अणूंमध्ये फक्त एकेरी बंध असतो. यांना अल्केन म्हणतात.
- असंतृप्त हायड्रोकार्बनमध्ये कार्बन अणूंमध्ये दुहेरी किंवा त्रिक बंध असतो. यांना अनुक्रमे अल्कीन आणि अल्काइन म्हणतात.

Step 3: सूत्रे आणि उदाहरणे.
\[ \text{अल्केन: } C_nH_{2n+2} \text{उदा. मिथेन (CH}_4\text{)} \] \[ \text{अल्कीन: } C_nH_{2n} \text{उदा. एथीन (C}_2\text{H}_4\text{)} \] \[ \text{अल्काइन: } C_nH_{2n-2} \text{उदा. एथाइन (C}_2\text{H}_2\text{)} \]

Step 4: निष्कर्ष.
अल्केन, अल्कीन आणि अल्काइन हे सर्व हायड्रोकार्बनचे प्रकार आहेत, आणि त्यांच्यातील फरक कार्बन अणूंमधील बंधांच्या स्वरूपामुळे होतो.