Question

पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत। स्त्रीणां स्वातन्त्र्यस्य प्रथमा प्रणेत्री का आसीत् ? 
 

Answer 1

पदक्षेपः 1: प्रश्नस्य अवगमनम्:
अस्मिन् प्रश्ने, स्त्रीस्वातन्त्र्यस्य प्रथमा प्रणेत्री (प्रवर्तिका) का आसीत् इति विषये पूर्णवाक्येन उत्तरं दातव्यम्।
(In this question, a full sentence answer is required for who was the first proponent of women's freedom.)
पदक्षेपः 2: गद्यांशतः प्रमाणम्:
गद्यांशस्य प्रथमपङ्क्तौ एव स्पष्टतया उल्लिखितम् अस्ति, "स्त्रीणां स्वातन्त्र्यस्य प्रथमा प्रणेत्री पण्डिता रमादेवी महाराष्ट्रभूमेः सुकन्या आसीत्।"
(In the very first line of the passage, it is clearly mentioned, "The first proponent of women's freedom was Pandita Ramadevi, the noble daughter of Maharashtra.")
पदक्षेपः 3: अन्तिमम् उत्तरम्:
स्त्रीणां स्वातन्त्र्यस्य प्रथमा प्रणेत्री पण्डिता रमादेवी आसीत्।

Answer 2

पदक्षेपः 1: प्रश्नस्य अवगमनम्:
अस्मिन् प्रश्ने, 'ग्रन्थाः' तथा 'तया' इति पदयोः मूलशब्दः अर्थात् प्रातिपदिकं लेखितव्यम्।
(In this question, the root word (prātipadikam) of the given words 'granthāḥ' and 'tayā' has to be written.)
पदक्षेपः 2: पदयोः विश्लेषणम्:
(क) ग्रन्थाः: इदं 'ग्रन्थ' (अ-कारान्त, पुंल्लिङ्ग) शब्दस्य प्रथमा/द्वितीया विभक्तेः बहुवचनरूपम् अस्ति। अतः, अस्य प्रातिपदिकम् 'ग्रन्थ' इति।
('Granthāḥ' is the nominative/accusative plural form of the a-ending masculine word 'grantha'. Therefore, its base form is 'grantha'.)
(ख) तया: इदं 'तद्' (सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग) शब्दस्य तृतीया विभक्तेः एकवचनरूपम् अस्ति। अतः, अस्य प्रातिपदिकम् 'तद्' (स्त्रीलिङ्गम्) इति।
('Tayā' is the instrumental singular form of the pronoun 'tad' (feminine). Therefore, its base form is 'tad' (feminine).)

Answer 3

पदक्षेपः 1: प्रश्नस्य अवगमनम्:
अत्र दत्तं वाक्यं गद्यांशस्य सूचनानुसारं सत्यम् अस्ति वा असत्यम् इति निर्णेतव्यम्।
(Here, it has to be determined whether the given sentence is true or false according to the information in the passage.)
पदक्षेपः 2: गद्यांशेन सह तुलना:
दत्तं वाक्यम्: "रमादेवी प्रगत-अध्ययनार्थम् आङ्ग्लदेशं गता।" (Ramadevi went to England for advanced studies.)
गद्यांशे उक्तम्: "सा प्रगत-अध्ययनार्थम् आङ्ग्लदेशं गता।" अत्र 'सा' इति सर्वनाम रमादेवी इत्यस्याः कृते प्रयुक्तम्।
(In the passage it is said: "She went to England for advanced studies." Here the pronoun 'sā' is used for Ramadevi.)
अतः, गद्यांशस्य सूचना दत्तेन वाक्येन सह पूर्णतया मेलति।
(Therefore, the information from the passage completely matches the given sentence.)
पदक्षेपः 3: अन्तिमम् उत्तरम्:
रमादेवी प्रगत-अध्ययनार्थम् आङ्ग्लदेशं गता। - सत्यम्।

Answer 4

प्रस्तुतिः:
इदं वाक्यं पण्डिता रमादेव्याः जीवनचरित्रात् उद्धृतम्। अत्र तस्याः एकस्य विशिष्टस्य गुणस्य वर्णनं कृतम् अस्ति।
(This sentence is excerpted from the life story of Pandita Ramadevi. Here, one of her special qualities is described.)
सरलार्थः:
अस्य वाक्यस्य अर्थः अस्ति यत्, "रमादेवी वक्तृत्वे अर्थात् भाषणकलायाम् अथवा सार्वजनिकरूपेण वक्तुं निपुणा अर्थात् कुशला आसीत्।"
(The meaning of this sentence is, "Ramadevi was skilled in the art of public speaking.")
गद्यांशानुसारं, सा देवी सरस्वत्याः कृपया वाक्पटुतायाः वरदानं प्राप्तवती। तेन सा न केवलं शास्त्रेषु पारङ्गता आसीत्, अपितु स्वविचारान् प्रभाविरूपेण प्रस्तुतं कर्तुं समर्था आसीत्।
(According to the passage, she received the boon of eloquence by the grace of Goddess Saraswati. Because of that, she was not only an expert in the scriptures but was also capable of presenting her thoughts effectively.)

Answer 5

पदक्षेपः 1: प्रश्नस्य अवगमनम्:
अस्मिन् प्रश्ने, गद्यांशात् एकम् अव्ययपदं (indeclinable word) चित्वा लेखितव्यम्।
(In this question, one indeclinable word has to be chosen from the passage and written.)
पदक्षेपः 2: गद्यांशे अव्ययानाम् अन्वेषणम्:
अव्ययानि तानि पदानि सन्ति येषां रूपं लिङ्ग-विभक्ति-वचनानुसारं न परिवर्तते।
(Avyayas are those words whose form does not change according to gender, case, or number.)
प्रस्तुतगद्यांशे बहूनि अव्ययानि सन्ति, यथा - च, अपि, यद्यपि, तथापि, एव, न, वा, खलु।
(In the given passage, there are many indeclinables, such as - ca, api, yadyapi, tathāpi, eva, na, vā, khalu.)
एतेषु किमपि एकं लेखितुं शक्यते।
(Any one of these can be written.)
पदक्षेपः 3: अन्तिमम् उत्तरम्:
अपि (अथवा च / एव / खलु)

Answer 6

पदम्: संस्कृते
विभक्तिः: सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्।
कारणम्: अत्र 'अनुरागः' (interest/love) कस्मिन विषये अस्ति इति दर्शयितुं 'संस्कृते' इति पदं प्रयुक्तम्। विषयस्य आधारेण सप्तमी विभक्तिः भवति। अतः, इदम् 'विषये सप्तमी' इत्यस्य उदाहरणम् अस्ति।
(Here, the word 'saṁskṛte' is used to show in which subject the 'anurāgaḥ' (interest/love) lies. The seventh case (saptamī vibhakti) is used to denote the subject matter. Therefore, this is an example of 'viṣaye saptamī'.)