Question

आकृतीतून खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा : 
 

(a) वरील आकृतीमध्ये कोणत्या प्रकाशाच्या दृष्टीदोषाचे चित्रण केले आहे? 
(b) हा दृष्टीदोष निर्माण होण्याचे कारण कोणते? 
(c) या दृष्टीदोषाचे निराकरण कसे करतात? 
(d) सरासरी दृष्टीदोषाचे निराकरण केलेले चष्म्याचे, अथवा नामनिर्देशित आकृती काढा. 
 

Hint:

निकटदृष्टीदोषात दूरच्या वस्तू अस्पष्ट दिसतात. अवतल लेन्स प्रकाशकिरणांना रेटिनावर केंद्रित करून हा दोष दूर करते.

Answer 1

Step 1: आकृतीचे निरीक्षण.
आकृतीत दाखवलेले किरण रेटिनाच्या पुढे एकवटताना दिसतात. त्यामुळे हा दोष निकटदृष्टीदोष (Myopia) आहे. यात दूरच्या वस्तू अस्पष्ट दिसतात, पण जवळच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात.

Step 2: कारण स्पष्ट करणे.
हा दोष दोन प्रमुख कारणांनी होतो:
1. नेत्रगोलाचा लांबीने वाढ झाल्यामुळे.
2. डोळ्याच्या लेन्सची वक्रता वाढल्यामुळे.
यामुळे दूरच्या वस्तूंचे प्रकाशकिरण रेटिनाच्या पुढे एकवटतात.

Step 3: निराकरण.
हा दोष अवतल लेन्स (Concave Lens) वापरून दुरुस्त केला जातो. अवतल लेन्स प्रकाशकिरणांना किंचित बाहेर पसरवते, ज्यामुळे ते रेटिनावर अचूक केंद्रित होतात.

Step 4: आकृतीचे वर्णन.
अवतल लेन्स वापरल्यावर दुरून येणारे प्रकाशकिरण एकत्र येऊन रेटिनावर अचूक प्रतिमा तयार करतात, त्यामुळे व्यक्तीला दूरच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात.

Step 5: निष्कर्ष.
हा दृष्टीदोष म्हणजे निकटदृष्टीदोष, जो अवतल लेन्सद्वारे सुधारला जातो.