Question

अधोलिखित-वाक्येषु रेखाङ्कितपदानां समुचितं संयुक्तं विभक्तं वा प्रकृति-प्रत्यययोगं प्रदत्तविकल्पेभ्य: चिनुत । (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्)
तदन्वये शुद्धमति प्रसूत: ।

• A. प्र + सू + क्तवतु
• B. प्र + सू + क्त
• C. प्र + सू + क्त्वा
• D. प्रसू + क्तिन्

Hint:

‘उत्पन्नः’ इति भूतकालार्थे उपसर्गसहित-सू धातोः परं क्त प्रत्ययः भवति ।

Answer 1

The Correct Option is B

सोपानम् 1: रेखाङ्कितपदस्य परिचयः:
रेखाङ्कितं पदम् ‘प्रसूतः’ इति अस्ति ।
अत्र ‘प्र’ उपसर्गः, ‘सू’ (प्रसवे) धातुः, अन्ते भूतकालिकः कृदन्तः अस्ति ।

सोपानम् 2: नियमस्य प्रयोगः:
‘तदन्वये प्रसूतः’ इत्यस्य अर्थः ‘तस्य वंशे उत्पन्नः’ इति, अतः भूतकाले ‘क्त’ प्रत्ययः भवति ।
प्र + सू + क्त = प्रसूत, ततः प्रथमैकवचने ‘प्रसूतः’ ।

सोपानम् 3: अन्यविकल्पानां निराकरणम्:
‘क्तवतु’ कर्तरि भवति, तेन ‘प्रसूतवान्’ इति रूपं भवति ।
‘क्त्वा’ पूर्वकालिक-असमापिका क्रियां दर्शयति, तेन ‘प्रसूय’ भवति ।
‘क्तिन्’ भाववाचकः, तेन ‘प्रसूतिः’ भवति ।

अन्तिमं समाधानम्:
प्रसूतः = प्र + सू + क्त । सम्यक् उत्तरं (2) ।